Słowniczek akustyki

Dźwięk, który po wyłączeniu źródła jeszcze przez chwilę krąży po pomieszczeniu, odbijając się od ścian, sufitu i podłogi. Za długi pogłos rozmywa mowę i sprawia, że pokój brzmi jak łazienka albo hala. Panele akustyczne skracają pogłos, pochłaniając część odbitego dźwięku.

Czas, w którym dźwięk po wyłączeniu źródła cichnie o 60 dB, czyli praktycznie do zera. Umeblowany pokój ma zwykle około 0,5 s, pusty często ponad 1 s. Orientacyjne cele: nagrania 0,3 s, kino domowe 0,35 s, praca i rozmowy 0,4 s, salon 0,5 s.

Najprostszy sposób oszacowania czasu pogłosu: RT60 = 0,161 · V / A, gdzie V to objętość pokoju w m³, a A to łączna chłonność jego powierzchni w m² (powierzchnia razy współczynnik pochłaniania). Daje rozsądny szacunek, ale nie zastąpi pomiaru, zwłaszcza w małych pokojach.

Poprawianie brzmienia wnętrza pomieszczenia: skracanie pogłosu, usuwanie echa i wygładzanie basu za pomocą paneli, pułapek basowych i dyfuzorów. Nie zmienia tego, ile dźwięku przechodzi przez ściany – to zadanie izolacji.

Ograniczanie dźwięku, który przechodzi między pomieszczeniami: głosów sąsiadów, kroków, ruchu ulicznego. Wymaga masy (ciężkie przegrody), szczelności i oddzielenia warstw ścian. Panele akustyczne są lekkie i porowate, więc nie izolują.

Liczba w decybelach, która mówi, o ile ściana, strop, okno lub drzwi osłabiają przechodzący przez nie dźwięk. Im wyższa, tym lepsza izolacja. Panel akustyczny powieszony na ścianie praktycznie nie zmienia jej Rw.

Część energii dźwięku, którą powierzchnia pochłania zamiast odbić, w danym paśmie częstotliwości: 0 oznacza całkowite odbicie, 1 – całkowite pochłanianie. Goła ściana ma około 0,02–0,05, panel z wełną skalną 5 cm w paśmie mowy blisko 1.

Jedna liczba opisująca pochłanianie materiału, wyznaczona według normy ISO 11654 z wyników w pasmach od 250 do 4000 Hz. Ułatwia porównywanie produktów, ale ukrywa to, co dzieje się w niskich tonach – dlatego warto patrzeć też na wartości przy 125 i 250 Hz.

Klasyfikacja według ISO 11654 na podstawie αw: klasa A to αw od 0,90 do 1,00, B – 0,80–0,85, C – 0,60–0,75, D – 0,30–0,55, E – 0,15–0,25. Klasa A oznacza najwyższe pochłanianie.

Amerykański odpowiednik αw: średnia współczynników pochłaniania przy 250, 500, 1000 i 2000 Hz, zaokrąglona do 0,05. Spotkasz go w kartach produktów zagranicznych producentów. Podobnie jak αw nie mówi wiele o niskich tonach.

Liczba drgań powietrza na sekundę, mierzona w hercach. W uproszczeniu: niskie tony od 20 do około 250 Hz (bas, dudnienie), średnie od 250 do 2000 Hz (większość energii mowy), wysokie powyżej 2000 Hz (syczące głoski, szelesty). Im niższy dźwięk, tym dłuższa fala – 125 Hz to około 2,7 m.

Jednostka poziomu dźwięku w skali logarytmicznej. Wzrost o 10 dB odbieramy mniej więcej jako dwa razy głośniej, a 3 dB to podwojenie energii. Spadek o 60 dB, używany w definicji RT60, oznacza wyciszenie praktycznie do zera.

Odbicia, które docierają do słuchacza lub mikrofonu jako pierwsze po dźwięku bezpośrednim, zwykle od ścian bocznych, biurka i sufitu. Zmieniają barwę głosu i rozmywają dialogi. Panele w punktach pierwszych odbić dają największą poprawę.

Prosty sposób na znalezienie punktów pierwszych odbić: siedzisz w miejscu odsłuchu, a druga osoba przesuwa lusterko po ścianie na wysokości twoich uszu. Miejsce, w którym widzisz w lusterku głośnik lub mikrofon, to punkt odbicia i środek panelu.

Szybkie, metaliczne powtórzenia dźwięku między dwiema równoległymi, gładkimi ścianami. Słychać je po klaśnięciu w dłonie na środku pustego pokoju. Wystarczy panel na jednej z tych ścian, żeby wyraźnie je zmniejszyć.

Rezonanse niskich tonów między równoległymi ścianami pokoju. Przy niektórych częstotliwościach bas się sumuje i dudni, przy innych prawie znika, a w różnych miejscach pokoju brzmi inaczej. Najsilniejsze są w narożnikach, dlatego tam stawia się pułapki basowe.

Gruby pochłaniacz, który sięga niżej w paśmie niż zwykły panel i stawia się go w narożnikach, gdzie zbiera się energia basu. Nasza ma 15 cm wełny skalnej w trzech warstwach. Potrzebna głównie przy muzyce, kinie domowym i nagraniach, gdy bas dudni.

Element, który zamiast pochłaniać dźwięk, rozprasza go w wielu kierunkach – na przykład nierówna powierzchnia z bloczków lub listew o różnej głębokości. Sprawia, że pokój brzmi przestrzennie bez wyraźnych odbić. Częściowo rozpraszają też regały z książkami i lamele.

Przestrzeń między panelem a ścianą. Materiał porowaty pochłania najlepiej tam, gdzie powietrze porusza się najszybciej, czyli w pewnej odległości od ściany – dlatego szczelina za panelem dodatkowo poprawia pochłanianie niskich częstotliwości.

Włóknisty materiał z roztopionej skały, ten sam, którym izoluje się budynki. Dzięki porowatej strukturze bardzo dobrze pochłania dźwięk i jest niepalna (klasa A1). W naszych panelach zamknięta w ramie pod welonem i tkaniną.

Najwyższa klasa w europejskiej klasyfikacji reakcji materiałów budowlanych na ogień (Euroklasy, EN 13501-1): materiał niepalny, który nie przyczynia się do rozwoju pożaru. Ma ją wełna skalna; zwykła pianka poliuretanowa jest palna.

Porowata pianka, najczęściej poliuretanowa, zwykle 2–5 cm grubości, często w piramidki lub kliny. Tania i lekka, pochłania głównie wysokie tony. Zwykła pianka poliuretanowa jest palna i z czasem żółknie oraz się kruszy.

Panel z drewnianych listew ustawionych z przerwami na filcu. Działa akustycznie wtedy, gdy za filcem jest gruba warstwa wełny lub powietrza; same lamele na cienkim filcu pochłaniają głównie wysokie tony.