Nagrywanie głosu w domu: gdzie powiesić panele akustyczne

Nagranie głosu bezlitośnie pokazuje pokój. Ucho szybko przyzwyczaja się do brzmienia pomieszczenia, ale mikrofon nie – zapisuje każde odbicie. Dlatego nawet dobry mikrofon w gołym pokoju daje nagranie, które brzmi pusto i amatorsko. W obróbce można to tylko trochę poprawić, więc znacznie lepiej nie nagrać odbić w ogóle.

Dlaczego pokój słychać w nagraniu

Mikrofony pojemnościowe, najczęściej używane do lektoringu i wokalu, są bardzo czułe. Zbierają nie tylko twój głos, ale też jego odbicia od ścian, które docierają chwilę później. Wczesne odbicia, do około 20 milisekund, zmieniają barwę głosu – brzmi wtedy pudełkowo albo nosowo. Późniejsze słychać jako pogłos, który rozmywa końcówki słów.

Programy do redukcji pogłosu pomagają tylko częściowo. Przy mocniejszych ustawieniach głos zaczyna brzmieć metalicznie i nienaturalnie. Dlatego w studiach najpierw dba się o pokój, a obróbka służy już tylko do drobnych poprawek.

Ile pogłosu można zostawić

Do nagrań dąży się do krótkiego pogłosu – około 0,3 s albo mniej w miejscu, w którym nagrywasz. Pokój nie musi być całkowicie martwy, ale głos powinien brzmieć blisko i sucho. Przestrzeń zawsze można dodać w obróbce, a zabrać jej się praktycznie nie da.

Panel za twoją głową

Większość mikrofonów do głosu ma charakterystykę kardioidalną: najlepiej słyszą to, co jest przed nimi, a słabiej to, co z tyłu. Przed mikrofonem jesteś ty – a za tobą ściana. Twój głos odbija się od niej i wraca prosto w najczulszą stronę mikrofonu. Dlatego panel za twoją głową, na wysokości ust, jest w kąciku lektorskim najważniejszy. Jeśli nagrywasz na siedząco, środek panelu powinien wypadać na wysokości około 120 cm; jeśli na stojąco – około 160 cm.

Panel za mikrofonem

Druga ważna powierzchnia to ściana przed tobą, za mikrofonem. W jej stronę twój głos leci najmocniej. Mikrofon słabiej słyszy dźwięk z tyłu, ale odbicie od tej ściany wraca do ciebie, odbija się od ściany za tobą i trafia do mikrofonu drugi raz. Panel przed tobą przerywa tę drogę na samym początku. Dobrze, gdy jest co najmniej tak szeroki jak rozstaw twoich ramion.

Ściany boczne i sufit

Odbicia od ścian bocznych docierają do mikrofonu pod kątem. Znajdziesz je metodą lustra, którą opisujemy w poradniku o rozmieszczeniu paneli. Sufit nad stanowiskiem też odbija dźwięk, a naszych paneli nie montuje się na suficie. W małym pokoju pomoże dywan pod stanowiskiem i panele na ścianach rozmieszczone tak, żeby żadna duża, gładka powierzchnia nie zostawała naprzeciw innej.

Dlaczego do nagrań 10 cm

Głos ma sporo energii w niższym paśmie, zwłaszcza głos męski i lektorski, mówiony blisko mikrofonu. Panel 5 cm dobrze pochłania średnie i wysokie częstotliwości, ale w niższym paśmie, około 125–250 Hz, panel 10 cm robi wyraźnie więcej. Według orientacyjnych danych producenta materiału przy 250 Hz panel 10 cm pochłania prawie całą energię, a panel 5 cm około dwóch trzecich. W nagraniu to różnica między głosem pełnym a głosem z dudniącym podbiciem. Więcej wyjaśniamy w poradniku 5 czy 10 cm.

Lektor, podcast i wokal

Lektor to zwykle jedna osoba blisko mikrofonu, nagrywająca długie fragmenty tekstu. Wystarczy dobrze przygotowany kącik: panele za tobą, przed tobą i po bokach.

Podcast to często dwie albo trzy osoby, każda z własnym mikrofonem. Każdy mikrofon zbiera też głosy pozostałych, odbite od ścian, więc adaptacja musi objąć większą część pokoju. Panele warto powiesić za każdym rozmówcą i na ścianach bocznych między nimi.

Wokal jest głośniejszy i bardziej dynamiczny niż mowa, a śpiewający rusza się przy mikrofonie. Potrzeba więcej powierzchni chłonnej, rozmieszczonej szerzej, i grubszych paneli.

Czego panele nie załatwią

Panele nie wyciszą ruchu ulicznego, sąsiadów ani wentylatora komputera. Jeśli w nagraniu słychać hałas z zewnątrz, to problem izolacji, a nie pogłosu. Nagrywaj wtedy w cichszej porze, oddal komputer od mikrofonu, uszczelnij drzwi i okna. Różnicę między tymi problemami opisujemy w poradniku wygłuszenie a adaptacja.

Jak sprawdzić pokój przed nagraniem

Zanim cokolwiek zawiesisz, nagraj krótki test. Ustaw mikrofon tam, gdzie zwykle nagrywasz, i przeczytaj ten sam fragment tekstu w kilku miejscach pokoju – przy ścianie, na środku, w jednej trzeciej długości. Odsłuchaj nagrania w słuchawkach. Zwykle od razu słychać, gdzie głos brzmi najbardziej pudełkowo, a gdzie najczyściej. To dobra wskazówka, gdzie ustawić stanowisko i które ściany pokryć w pierwszej kolejności.

Powtórz ten sam test po zawieszeniu paneli. Porównaj zwłaszcza końcówki zdań i krótkie pauzy – w dobrze przygotowanym pokoju cisza po słowie jest naprawdę cicha, bez szumu odbić.

Kabina, filtr czy panele

Filtr akustyczny montowany za mikrofonem, w kształcie półokrągłej osłony, pomaga głównie na odbicia od ściany przed tobą. Nie zatrzymuje dźwięku odbitego od ściany za tobą, który trafia w najczulszą stronę mikrofonu. Dlatego filtr bez paneli za głową daje zwykle mniejszą poprawę, niż się oczekuje.

Kabina lektorska izoluje od hałasu i ma wnętrze wyłożone materiałem pochłaniającym, ale zajmuje sporo miejsca i kosztuje wielokrotnie więcej niż kilka paneli. Jeśli nie nagrywasz w hałaśliwym otoczeniu, dobrze zaadaptowany kącik w zwykłym pokoju daje bardzo podobne brzmienie, a pokój dalej służy do innych rzeczy.

Typowe zestawy

• Kącik lektorski przy biurku: dwa panele 60 × 120 cm o grubości 10 cm za tobą i jeden lub dwa przed tobą, za mikrofonem.
• Pokój do podcastu, 10–12 m²: 6–8 paneli o grubości 10 cm – za każdym rozmówcą i na ścianach bocznych.
• Kącik wokalny: panele za śpiewającym, przed nim i po bokach, łącznie 4–6 m² powierzchni chłonnej.